Argentyna negocjuje z Francją pożyczkę na trzy okręty podwodne Scorpene.

Powrót Argentyny do podwodnej gry

Rząd Javiera Mileia ma konkretny cel: trzy nowoczesne okręty podwodne Scorpene w wersji Evolved, zamówione we Francji. Problem w tym, że skomplikowane ustalenia finansowe wciąż stoją na drodze do podpisania kontraktu.

Argentyna nie dysponuje w pełni sprawnymi siłami podwodnymi od 2017 roku, kiedy okręt ARA San Juan zaginął wraz z 44 marynarzami na pokładzie. Ta tragedia głęboko wstrząsnęła opinią publiczną i praktycznie oślepiła Marynarkę Wojenną Argentyny pod powierzchnią Atlantyku Południowego.

Dziś w służbie pozostaje jedynie wysłużony ARA Salta, pełniący głównie funkcję platformy szkoleniowej. Załogi muszą wyjeżdżać aż do Peru, by podtrzymywać podstawowe kompetencje w obsłudze okrętów podwodnych — kosztowne rozwiązanie, które dobitnie pokazuje, jak bardzo argentyńskie zdolności podwodne uległy degradacji.

Buenos Aires postrzega teraz nowe okręty podwodne jako narzędzie strategiczne do ochrony własnych wód, a nie jako prestiżowy projekt.

Administracja prezydenta Mileia podjęła polityczną decyzję: chce trzech francuskich okrętów Scorpene w konfiguracji Evolved, wywodzącej się z brazylijskiej klasy Riachuelo, lecz wyposażonej w nowocześniejszą technologię. Cel jest jasny — przywrócenie wiarygodnych zdolności podwodnych, z zasięgiem i siłą ognia wystarczającymi do patrolowania rozległych obszarów Atlantyku Południowego przez całe tygodnie.

Dlaczego Scorpene jest tak ważny dla Buenos Aires

Wariant Scorpene Evolved stanowi znaczący skok jakościowy w porównaniu z obecnymi możliwościami Argentyny. Został zaprojektowany z myślą o operacjach przybrzeżnych i pełnomorskich, z naciskiem na cichobieżność i długotrwałe patrole.

• Baterie litowo-jonowe zapewniające większy zasięg w zanurzeniu
• Możliwość przebywania na morzu przez ponad 70 dni
• Zaawansowana automatyzacja zmniejszająca obciążenie załogi
• Nowoczesny sonar i systemy walki do wykrywania i śledzenia okrętów

Dla Argentyny te cechy techniczne przekładają się na konkretne misje, a nie abstrakcyjną siłę militarną. Marynarka wojenna planuje:

• Zwalczanie nielegalnych połowów na dużą skalę u swoich wybrzeży, często z udziałem zagranicznych flot przemysłowych
• Ochronę wyłącznej strefy ekonomicznej (WSE), bogatej w zasoby rybne i o dużym potencjale energetycznym
• Utrzymanie dyskretnej, lecz namacalnej obecności wojskowej w pobliżu Wysp Falklandzkich (Malwinów), gdzie napięcia z Wielką Brytanią regularnie odżywają

Okręty podwodne to nie tylko broń ofensywna — to sygnały polityczne, po cichu przypominające sąsiadom i rywalom, że dany kraj obserwuje.

Dysponując nowoczesną flotą podwodną, Argentyna mogłaby ponownie monitorować szlaki morskie, zbierać dane wywiadowcze i komplikować kalkulacje każdej siły operującej na Atlantyku Południowym.

Finansowe pole minowe: kredyt eksportowy albo nic

Przeszkodą nie jest wola polityczna, lecz pieniądze. Argentyna zarezerwowała w swoim budżecie na 2025 rok około 2,31 miliarda dolarów na to, co określa mianem „odbudowy zdolności podwodnych". Problem w tym, że państwo nie jest w stanie zapłacić za okręty z góry.

Zamiast tego Buenos Aires i Paryż rozmawiają o mechanizmie kredytu eksportowego. W tym modelu francuskie, a potencjalnie i międzynarodowe banki udzieliłyby długoterminowych pożyczek gwarantowanych przez rząd Francji, a Argentyna spłacałaby je przez wiele lat.

Gwarancja francuska to kluczowy element układanki: bez niej stopy procentowe i premie za ryzyko mogą sprawić, że całe porozumienie stanie się dla Buenos Aires niewykonalne.

Francuski kredyt eksportowy zazwyczaj wiąże się z warunkami obejmującymi harmonogramy spłat, stabilność makroekonomiczną, a niekiedy także wymogi dotyczące udziału przemysłu lokalnego. W Argentynie, gdzie wydatki publiczne pozostają politycznie drażliwym tematem po latach inflacji i zaciskania pasa, każde peso wydane na obronność jest drobiazgowo analizowane.

Budowa we Francji czy odbudowa argentyńskich stoczni?

Poza kwestią finansowania Argentyna stoi przed strategicznym wyborem przemysłowym. Może wybrać szybszą i prostszą ścieżkę: zbudować wszystkie trzy okręty we Francji, a wysiłki krajowe skoncentrować na konserwacji, szkoleniach i modernizacjach w połowie cyklu życia.

Alternatywą jest znacznie ambitniejszy plan: reaktywacja krajowej budowy okrętów podwodnych w stoczni Tandanor w Buenos Aires, co wymagałoby nowej infrastruktury, transferu technologii i specjalistycznego szkolenia kadry.

Opcja Tandanor: długoterminowa wizja, krótkoterminowy koszt

Niedawny przykład dostarcza Brazylia. W Itaguaí pod Rio de Janeiro brazylijski przemysł nawiązał współpracę z Naval Group przy lokalnej budowie okrętów klasy Scorpene. Efektem jest ekosystem skupiony na projektowaniu, montażu i wsparciu przez cały cykl życia, a obok tego realizowany jest oddzielny projekt okrętu o napędzie jądrowym.

Argentyna mogłaby spróbować odtworzyć część tego modelu, ale przy wysokich kosztach początkowych i długiej krzywej uczenia się. Odbudowa przemysłowej bazy okrętów podwodnych to nie trzyletnie przedsięwzięcie — realistycznie rzecz biorąc, rozciąga się na dekadę lub dłużej.

Wybór budowy lokalnej oznacza akceptację wyższych wydatków w krótkim terminie w zamian za suwerenność przemysłową w perspektywie długofalowej.

Liberalne podejście ekonomiczne Mileia komplikuje ten obraz. Jego rząd zobowiązał się do cięcia wydatków publicznych i ograniczania interwencji państwa, tymczasem program okrętów podwodnych oparty na Tandanor wymagałby trwałych inwestycji, wsparcia państwa i ochrony przed politycznymi wahaniami.

Globalne interesy Naval Group w tej transakcji

Dla francuskiego Naval Group Argentyna to coś więcej niż kolejny klient. Firma poniosła straty na kilku kluczowych rynkach konwencjonalnych okrętów podwodnych.

W Polsce Warszawa wybrała szwedzki projekt A26 Blekinge zamiast Scorpene'a w programie Orka, zbliżając się do „bloku bałtyckiego" ze Sztokholmem i kładąc nacisk na udział krajowych stoczni. W Kanadzie i Norwegii rywale z Niemiec, Korei Południowej i Wielkiej Brytanii wysunęli się na prowadzenie w dużych programach marynarki wojennej.

Na plus Naval Group można zapisać wybór dokonany przez Holandię w 2024 roku. Niderlandy wybrały tę firmę do zastąpienia swoich okrętów klasy Walrus czterema nowymi jednostkami E-Barracuda. Kontrakt, potwierdzony w tym samym roku, obejmuje szeroką współpracę z holenderskimi firmami, takimi jak Nevesbu i RH Marine, w zakresie złożonych podsystemów i automatyzacji.

Jeśli Argentyna podpisze kontrakt, Naval Group udowodni, że potrafi wygrywać poza Europą i utrzymać pozycję lidera w geopolityce konwencjonalnych okrętów podwodnych.

Paryż ma też coś do udowodnienia. Przekształcenie politycznego sojuszu z Buenos Aires w sfinansowany i wykonalny program wykazałoby, że Francja wciąż potrafi skutecznie wykorzystywać swoje instrumenty kredytów eksportowych w czasie, gdy globalna konkurencja w sprzedaży uzbrojenia jest zacięta jak nigdy.

Jak w praktyce działają kontrakty obronne na kredyt eksportowy

Kredyt eksportowy w sektorze obronnym jest często nieprzejrzysty, ale to właśnie on decyduje o tym, kto może pozwolić sobie na zaawansowany sprzęt. W uproszczeniu: banki pożyczają pieniądze krajowi kupującemu, a nie stoczni. Państwo eksportujące gwarantuje następnie część tej pożyczki, zapewniając wierzycielom spłatę nawet w razie finansowych turbulencji po stronie kupującego.

Dla Argentyny może to oznaczać:

• Długie terminy spłaty, rozłożone na 10–20 lat
• Niższe stopy procentowe niż te, które kraj mógłby samodzielnie uzyskać na rynkach finansowych
• Ścisły nadzór nad polityką budżetową jako element warunków gwarancji

Takie umowy mogą przetrwać zmiany rządów, dając Marynarce Wojennej większą pewność, że okręty zostaną rzeczywiście dostarczone. Jednocześnie wiążą przyszłe budżety zobowiązaniami spłaty, co może stać się argumentem dla krytyków całego porozumienia.

Co nowe okręty podwodne zmieniłyby na Atlantyku Południowym

Gdyby umowa doszła do skutku, Argentyna mogłaby przez dekadę stopniowo zmieniać swoje podejście do bezpieczeństwa morskiego. Nowe okręty podwodne pozwoliłyby krajowi śledzić zagraniczne floty rybackie bez wykrycia, monitorować okręty nawodne w pobliżu wrażliwych obszarów oraz dyskretnie mapować szlaki podmorskie i infrastrukturę energetyczną.

Dla regionalnych sąsiadów — Brazylii, Chile i Urugwaju — powrót Argentyny w morskie głębiny niekoniecznie byłby destabilizujący. Wszystkie te kraje dysponują własnymi zdolnościami podwodnymi lub patrolowymi. Główny wpływ odczuliby natomiast aktorzy spoza regionu operujący z dala od swoich baz, w tym chińska dalekomorska flota rybacka oraz każda marynarka wojenna monitorująca Atlantyk Południowy z dystansu.

Dla Wielkiej Brytanii, utrzymującej garnizon i obecność morską wokół Falklandów (Malwinów), argentyńskie odrodzenie podwodne byłoby czynnikiem wymagającym uważnej obserwacji. Wymusiłoby intensywniejsze patrole przeciwpodwodne i aktualizację planów awaryjnych, choć wszystko to w ramach i tak już ukształtowanych przez standardy NATO i regularne ćwiczenia.

Kluczowe pojęcia: baterie litowe i okręty „konwencjonalne"

Dwa aspekty techniczne często budzą nieporozumienia. Po pierwsze — baterie litowo-jonowe. W porównaniu z klasycznymi akumulatorami ołowiowo-kwasowymi systemy litowe gromadzą więcej energii, ładują się szybciej i ważą mniej. Dla okrętu podwodnego oznacza to dłuższy czas cichego pływania w zanurzeniu bez konieczności wynurzania się na snorkel lub uruchamiania silników diesla, które są głośne i łatwe do wykrycia.

Po drugie — okręty „konwencjonalne". To pojęcie oznacza po prostu jednostki bez napędu jądrowego. Korzystają z silników diesla i baterii lub systemów hybrydowych, takich jak napęd niezależny od powietrza (AIP). Okręty nuklearne mogą pozostawać zanurzone przez miesiące, jednak są wielokrotnie droższe i politycznie wrażliwsze. Dla kraju takiego jak Argentyna nawet okręt konwencjonalny najwyższej klasy może zaspokoić krajowe potrzeby za ułamek kosztów floty jądrowej.

Niezależnie od tego, czy Argentynie uda się zabezpieczyć finansowanie, obecne negocjacje otwierają rzadkie okno na zrozumienie, jak średnie mocarstwa myślą jednocześnie o morzu, technologii i długu. Ich wynik ukształtuje nie tylko stocznie i budżety, ale też sposób — cichy lub donośny — w jaki Atlantyk Południowy będzie patrolowany przez nadchodzące dekady.