Dlaczego trzydziestolatkowie masowo biegają maratony: nowy kryzys ćwierćwiecza wyjaśniony

Bieganie jako nowy rytuał dorosłości

Coraz więcej dwudziestolatków i trzydziestolatków zamienia wieczory w barze na buty do biegania, numer startowy i plan treningowy. Za tym pozornie zdrowym rytuałem kryje się znacznie głębszy niepokój.

Jeszcze niedawno na urodzinach słyszało się głównie o ciążach, planach emigracji albo zmianie kariery. Dziś coraz częściej pada inne zdanie: „W przyszłym miesiącu biegnę swój pierwszy maraton." Bieganie stało się dla całego pokolenia symbolem dorastania, szukania kontroli i ponownego odkrywania siebie.

Kryzys ćwierćwiecza w butach do biegania

Między dwudziestką a trzydziestką wielu młodych dorosłych zmaga się z pytaniami bez odpowiedzi: czy jestem w odpowiedniej pracy, czy chcę dzieci, gdzie chcę mieszkać, a co jeśli to wszystko był błąd? Kiedy wielkie życiowe wybory stają się coraz bardziej odległe i niepewne, na horyzoncie pojawia się inny, znacznie konkretniejszy cel — 10 kilometrów, półmaraton albo od razu pełne 42,195 km.

Bieganie staje się czymś w rodzaju nowoczesnego egzaminu dojrzałości. Nie otrzęsiny w akademiku, lecz medal na szyi po miesiącach treningów. Nie stała praca na całe życie, ale precyzyjny plan w sportowym zegarku. Kryzys ćwierćwiecza przybiera formę maratonu.

W nieprzewidywalnym świecie plan z treningami interwałowymi i długimi wybieganiami daje zaskakująco dużo poczucia stabilności.

Masowe zjawisko nakręcone przez pandemię

Liczby mówią same za siebie. We Francji szacuje się, że 12 do 13 milionów dorosłych regularnie biega — to niemal co drugi mieszkaniec. Około 8 milionów z nich zakłada buty przynajmniej raz w tygodniu. Podobny trend widać w Polsce i innych krajach europejskich: parki i ścieżki pełne są biegaczy — od świeżo upieczonych absolwentów po młodych rodziców z wózkami.

Pandemia COVID-19 zadziałała jak katalizator. Siłownie były zamknięte, zajęcia grupowe odpadły, a ruch na świeżym powietrzu stał się jedną z niewielu dostępnych form aktywności. Od tamtej pory duża część nowych biegaczy nie przestała. Zawody są wyprzedane, miejsca startowe znikają czasem w ciągu minut, a segment biegowy w europejskim handlu sportowym zmierza w stronę miliardowych obrotów.

• Miliony młodych ludzi organizują swój tygodniowy harmonogram wokół długich wybiegań i interwałów
• Zawody stają się weekendowymi wyjazdami z przyjaciółmi lub współpracownikami
• Sportowe zegarki, getry kompresyjne i buty z karbonową płytą stały się symbolami statusu

Tam gdzie kiedyś główną rolę społeczną odgrywały kluby piłkarskie i hokejowe, coraz częściej zastępują je grupy biegowe, running crews i internetowe społeczności.

Co sprawia, że bieganie tak przyciąga dwudziestolatków?

Część odpowiedzi jest praktyczna. Bieganie jest tanie, można je uprawiać niemal wszędzie i o każdej porze. Nie potrzebujesz drużyny, stałych godzin treningów ani skomplikowanej logistyki. To idealne rozwiązanie dla osób pracujących nieregularnie, często zmieniających miejsce zamieszkania albo żyjących w napiętym grafiku.

Ale prawdziwa siła przyciągania jest głębsza. Bieganie daje mierzalny postęp. Gdy kariera stoi w miejscu, a związki się rozpadają, aplikacja czy sportowy zegarek pokazuje w przejrzystych wykresach: tyle kilometrów, tyle minut szybciej, tyle metrów przewyższenia.

W życiu pełnym odcieni szarości linia mety jest przyjemnie czarno-biała: albo ją przekroczysz, albo nie.

Dwudziesto- i trzydziestolatkowie używają biegania jako narzędzia do radzenia sobie z emocjami i stresem:

• Po ciężkim dniu w pracy — jako wentyl bezpieczeństwa: głowa pusta, ciało zmęczone, sen lepszy
• Po rozstaniu — jako projekt: półmaraton staje się nowym celem na przyszłość
• Przy niepewnej pracy — jako kotwica: stałe treningi, wyraźna struktura

Wielu biegaczy opisuje swoje rundki jako medytację w ruchu. Słuchawki w uszach, znajoma trasa, rytm oddechu. Codzienny chaos redukuje się tymczasowo do prostego komunikatu: „jeszcze dwa kilometry i jestem w domu".

Wyniki jako styl życia: od planu treningowego do selfie

Bieganie istnieje od dziesięcioleci, ale sposób, w jaki młodzi dorośli podchodzą do niego dzisiaj, całkowicie się zmienił. Aplikacje takie jak Strava czy Nike Run Club zamieniają każdy trening w wydarzenie społeczne. Czasy, trasy i przewyższenia pojawiają się w tablicach aktywności — wraz z polubieniami i cyfrowymi pucharami.

Zwykłe okrążenie wokół parku staje się mniej indywidualnym wysiłkiem, a bardziej publicznym występem. Odpowiednie zdjęcie przy bramie mety, idealny zrzut ekranu z rekordem życiowym, grupowe selfie z medalami — osiąganie wyników stało się nie tylko fizyczne, ale też głęboko społeczne.

Jeśli nie wrzuciłeś zdjęcia, to czy naprawdę biegłeś? Na razie cyfrowy medal wydaje się niekiedy równie ważny jak ten prawdziwy.

Narodziny „Strava jockey'a"

Ta presja społeczna ma swoją ciemną stronę. W niektórych środowiskach chęć biegania szybciej, dalej i bardziej ekstremalnie jest tak silna, że ludzie zlecają „poprawianie" swoich danych. Za granicą mówi się już o tak zwanych „Strava jockeys" — osobach, które płacą innym za bieganie lub jazdę na rowerze na ich kontach, by wypełnić profil imponującymi sesjami treningowymi, których sami nigdy nie wykonali.

Tego rodzaju oszustwa pozostają marginesem, ale wiele mówią o normach panujących w niektórych grupach. Tam gdzie bieganie kiedyś kręciło się wokół kondycji i przyjemności, dziś może przypominać kolejną miarę, przez którą oceniasz swoje życie: praca, mieszkanie, związek… i maraton w „przyzwoitym" czasie.

Bieganie jako lekarstwo na egzystencjalny niepokój

Psycholodzy dostrzegają analogie z poprzednimi pokoleniami, które rozwiązywały swój kryzys ćwierćwiecza przez podróże z plecakiem, sabbatical albo duchowe rekolekcje. Obecne pokolenie wybiera coraz częściej coś pozornie bardziej przyziemnego: trening, ból, medal. Pytanie u podstaw pozostaje jednak to samo: kim jestem, dokąd zmierzam i co jeśli się mylę?

Dzięki planom treningowym pojawia się poczucie postępu. Co tydzień przybywa kilometr, co miesiąc granica przesuwa się trochę dalej. To tworzy opowieść, którą możesz snuć o sobie samym: „jestem osobą, która wytrwa", „jestem osobą, która osiąga cele". Dla wielu młodych ludzi wydaje się to bardziej stabilne niż niepewna ścieżka kariery czy chwiejny rynek mieszkaniowy.

Gdzie leżą granice tej biegowej gorączki?

Fizyczne korzyści regularnego biegania są oczywiste: lepsza kondycja, mniejsze ryzyko chorób serca, niższy poziom stresu. Jednocześnie lekarze sportowi ostrzegają przed skutkami ubocznymi przesadzonej ambicji. Przeciążenia, złamania zmęczeniowe, objawy przypominające wypalenie zawodowe spowodowane zbyt fanatycznym treningiem obok wypełnionego etatu — coraz częściej trafiają do gabinetów.

Dochodzi do tego komponent psychiczny. Kto zbyt mocno uzależnia swoją wartość od wyników sportowych, może wpaść w dołek po kontuzji lub nieudanych zawodach. Tym bardziej że cała znajoma paczka śledzi te osiągnięcia na żywo przez aplikacje i media społecznościowe.

Zdrowa równowaga wymaga innego spojrzenia na bieganie:

• Nie każde wyjście musi być szybsze lub dłuższe od poprzedniego
• Dni odpoczynku są równie ważne jak interwały
• Można wystartować w zawodach bez zakładanego czasu
• Jesteś czymś więcej niż sumą kilometrów z tego miesiąca

Bieganie jako narzędzie, nie cel sam w sobie

Kto chce dobrze wykorzystać „maraton jako rozwiązanie kryzysu ćwierćwiecza", powinien połączyć sportowy projekt z szerszymi pytaniami: dlaczego tego chcę, czego szukam, jakie inne zmiany za tym idą? Grupa biegowa może być na przykład także siecią wsparcia społecznego — miejscem, gdzie problemy zawodowe i osobiste omawia się nieformalnie podczas rozgrzewki.

Bieganie daje się też łączyć z innymi formami dbania o siebie. Warto pomyśleć o krótkich ćwiczeniach siłowych zapobiegających kontuzjom, rozmowie z trenerem lub psychologiem gdy stres nie odpuszcza albo o okresach, w których spacer i jazda na rowerze świadomie zastępują ciągłe bieganie coraz szybciej i coraz dalej.

Ostatecznie ta biegowa fala pokazuje przede wszystkim, jak silnie młodzi dorośli pragną czegoś, nad czym sami mają wpływ. Rynek pracy, rynek mieszkaniowy czy polityka są poza ich kontrolą. Ale zawiązać buty trzy razy w tygodniu i wyjść za drzwi — to już leży w ich rękach. I dla pokolenia tkwiącego w środku kryzysu ćwierćwiecza to bywa samo w sobie rodzajem zwycięstwa.