Niezwykłe odkrycie australijskich astronomów

Australijscy astronomowie za pomocą nowoczesnego radioteleskopu odkryli obiekt niebieski, który zupełnie nie pasuje do dotychczas znanych modeli. Źródło oznaczone jako ASKAP J1424 emituje silne impulsy radiowe w stałych, lecz wyjątkowo długich odstępach czasu. Właśnie ta kombinacja regularności, stabilności i osobliwości sprawia, że obiekt wzbudza ogromne zainteresowanie naukowców.

Na razie nie da się go jednoznacznie sklasyfikować ani jako klasyczny pulsar, ani jako znany układ podwójny gwiazd. Dla radioastronomii to wyraźna wskazówka, że we wszechświecie mogą istnieć zupełnie inne rodzaje zwartych obiektów, które dotąd pozostawały poza zasięgiem obserwacji.

Odkrycie z użyciem teleskopu ASKAP

ASKAP J1424 został wykryty przez teleskop Australian SKA Pathfinder, znany w skrócie jako ASKAP. Ta radiowa instalacja badawcza zlokalizowana w zachodniej Australii składa się z 36 anten i jest zaprojektowana do systematycznego przeszukiwania nieba w poszukiwaniu zmiennych sygnałów radiowych. Obiekt ujawnił się podczas realizacji projektu „Evolutionary Map of the Universe", którego celem jest stworzenie rozległej mapy radiowej wszechświata.

W trakcie około dziesięciogodzinnej obserwacji nie zarejestrowano pojedynczego krótkiego rozbłysku, lecz sygnał o ściśle periodycznym wzorcu. To właśnie odróżniło ASKAP J1424 natychmiast od wielu innych znanych zjawisk radiowych.

Sygnał co 36 minut: astronomiczna zagadka

Najbardziej uderzającą cechą obiektu jest okres trwania sygnału. ASKAP J1424 wysyła nowy impuls radiowy mniej więcej co 2147,27 sekund, czyli co około 36 minut. To niezwykle wolno w porównaniu z typowymi pulsarami, które obracają się w ułamkach sekund lub co najwyżej co kilka sekund. Jeszcze bardziej zdumiewające jest to, że sygnał przez wiele kolejnych dni pozostawał niemal niezmieniony.

Siła, struktura i regularność impulsów były zadziwiająco trwałe. Takie właściwości sugerują wprawdzie wirujący obiekt z silnym polem magnetycznym, jednak jednocześnie nie wpisują się w żadne znane wyjaśnienia z dotychczasowej astrofizyki gwiezdnej.

Okres sygnału: około 36 minut
Obserwacja z ASKAP trwała wiele godzin
Aktywność utrzymywała się przez co najmniej osiem dni
Sygnał wykazuje wysokie spolaryzowanie
Nie znaleziono optycznego ani podczerwonego odpowiednika źródła

Polaryzacja wskazuje na ekstremalne pola magnetyczne

Istotną wskazówkę kryje w sobie polaryzacja sygnału radiowego. Promieniowanie ASKAP J1424 jest niemal całkowicie spolaryzowane, co sugeruje bardzo silnie uporządkowane pole magnetyczne. Co więcej, w trakcie każdego impulsu polaryzacja wyraźnie się zmienia, co dowodzi, że źródło musi posiadać złożoną i wyjątkowo precyzyjną strukturę wewnętrzną.

Takie sygnatury kojarzą się przede wszystkim ze zwartymi obiektami, takimi jak gwiazdy neutronowe lub silnie magnetyczne białe karły. Problem w tym, że przy tego rodzaju obiektach zwykle odnajduje się ich odpowiednik w świetle widzialnym lub podczerwonym. W przypadku ASKAP J1424 poszukiwania takiego towarzysza jak dotąd nie przyniosły żadnego rezultatu.

Możliwe wyjaśnienia: od białych karłów po nową klasę obiektów

W środowisku naukowym rozważanych jest kilka scenariuszy. Jedna z hipotez zakłada istnienie egzotycznego układu podwójnego z magnetycznym białym karłem oddziałującym z towarzyszącą mu gwiazdą. Możliwy jest też okresowy proces akrecji, w którym pochłaniana materia wyzwala mechanizm emisji radiowej. Żadna z tych koncepcji nie wyjaśnia jednak w pełni wszystkich zaobserwowanych właściwości.

Dlatego naukowcy nie wykluczają, że ASKAP J1424 należy do dotąd nieznanej klasy obiektów kosmicznych. To właśnie czyni to odkrycie tak cennym — zmusza astronomię do weryfikacji istniejących modeli, a być może nawet do ich gruntownej rewizji.

Magnetyczny biały karzeł z gwiazdą towarzyszącą
Okresowe rozbłyski spowodowane pochłanianiem materii
Nieznany zwarto-kosmiczny układ
Nowa klasa wolnych radiotranzjentów

Dlaczego ASKAP J1424 jest tak ważny dla nauki

To odkrycie pokazuje, jak wiele niespodzianek może kryć się jeszcze w danych zbieranych przez nowoczesne radioteleskopy. ASKAP J1424 to nie tylko osobliwy, pojedynczy obiekt — to potencjalny klucz do lepszego zrozumienia ekstremalnych pól magnetycznych, gęstych pozostałości gwiezdnych i nowych procesów astrofizycznych.

Projekty takie jak EMU i VAST umożliwiają w ogóle dostrzeżenie tak rzadkich źródeł. Gdyby w przyszłości odkryto kolejne podobne obiekty, mogłaby z tego wyłonić się zupełnie nowa kategoria zjawisk astronomicznych. ASKAP J1424 przypomina naukowcom, że niebo wciąż skrywa przed nami jeszcze wiele tajemnic.