Lockheed prezentuje Lamprey – podwodny dron zdolny do dokowania przy okrętach

Autonomiczny pojazd podwodny Lamprey o wielozadaniowych i „zmiennokształtnych" funkcjach

Lockheed Martin zaprezentował wysoce wszechstronny dron podwodny o nazwie Lamprey. Urządzenie zostało zaprojektowane tak, by przyczepiać się do kadłubów okrętów, pozostawać ukryte na dnie morza oraz wystrzeliwać zarówno torpedy, jak i drony powietrzne. Wszystko to wskazuje na głębokią zmianę w sposobie prowadzenia przyszłych bitew morskich.

Lockheed opisuje Lampreya jako wielozadaniowy autonomiczny pojazd podwodny — w praktyce duży bezzałogowy okręt podwodny zdolny do pełnienia różnych ról zależnie od potrzeb. To coś więcej niż zwykły dron — to platforma bojowa nowej generacji.

Centralnym elementem koncepcji jest komora ładunkowa o długości około 7,3 metra, która daje inżynierom i operatorom możliwość wymiany modułów: uzbrojenie, czujniki i wyspecjalizowany sprzęt dobierane są stosownie do scenariusza i celu misji.

Lamprey może operować zarówno na dnie oceanu, jak i przy powierzchni, naprzemiennie prowadząc działania szpiegowskie, ataki i wsparcie innych sił — całkowicie bez załogi na pokładzie.

Firma podkreśla, że Lamprey jest w stanie przebywać przez długi czas na dnie oceanu, wykorzystując głębokość do zmniejszenia prawdopodobieństwa wykrycia, a następnie wznosić się ku powierzchni, gdy nadchodzi moment użycia uzbrojenia lub wypuszczenia dronów w powietrze.

Dokowanie do okrętów: energia, osłona i transfer danych

Jedną z najbardziej intrygujących cech — już sugerowaną przez nazwę nawiązującą do pasożytniczej ryby — jest zdolność Lampreya do fizycznego przyczepiania się do „żywiciela". Brzmi jak science fiction, ale to realna możliwość bojowa.

Według Lockheed dron może mocować się do kadłuba okrętu w celu ładowania baterii, przekształcając tę platformę w mobilną stację ładowania.

Przytwierdzony do okrętu-żywiciela Lamprey uzupełnia zasoby energetyczne, pozostając jednocześnie ukryty pod linią wodną — widoczny dla wszystkich, a mimo to trudny do zidentyfikowania jako osobny system.

Ta zdolność dokowania służy nie tylko wydłużeniu autonomii — przede wszystkim wzmacnia kamuflaż. Dla wrogich sensorów sytuacja może wyglądać jak obecność jedynie jednego okrętu, bez żadnych wyraźnych wskazówek co do istnienia drugiego systemu podwodnego skrytego pod kadłubem.

Następnie Lamprey może cicho odłączyć się, oddalić, by patrolować wyznaczony obszar, a potem powrócić do tego samego lub innego okrętu, by ponownie się naładować i przeprowadzić transfer zebranych danych.

Uzbrojony do walki podwodnej i działań na powierzchni

Lamprey nie został pomyślany wyłącznie jako platforma rozpoznawcza — zamierzeniem jest, by funkcjonował jako samodzielna platforma bojowa.

Torpedy i wabiki pod falami

W domenie podwodnej dron będzie mógł odpalać torpedy przeciwokrętowe wymierzone w wrogie okręty podwodne, a potencjalnie także w małe jednostki nawodne.

Poza tym Lamprey może uwalniać wabiki (decoys) — urządzenia imitujące sygnatury akustyczne lub profile wykrywalne przez sensory, które mają za zadanie odwracać wrogie uzbrojenie lub dezorientować systemy detekcji.

• Torpedy przeciwokrętowe: atakują wrogie okręty podwodne z bezpiecznej odległości.
• Wabiki: zwabiają lub mylą wrogie torpedy i systemy sonarowe.
• Sprzęt do obserwacji dna morskiego: zbiera informacje bezpośrednio z dna oceanu.

W praktyce czyni to Lampreya czymś w rodzaju podwodnego scyzoryka szwajcarskiego: raz działa jako napastnik, innym razem jako osłona, a jeszcze innym — jako dyskretny obserwator.

Drony powietrzne wystrzeliwane z morza

Przy powierzchni wody — lub tuż pod nią — pojawia się kolejna imponująca zdolność. Według Lockheed Lamprey jest w stanie wypuszczać w powietrze bezzałogowe pojazdy latające.

Takie drony powietrzne mogą służyć do rozpoznania — wykrywania okrętów, infrastruktury przybrzeżnej lub baterii rakietowych poza linią horyzontu. Mogą też przeprowadzać „ataki kinetyczne" — termin ten zazwyczaj oznacza użycie amunicji lub naprowadzanie precyzyjnego uzbrojenia na cel.

Z jednej platformy podwodnej dowódca mógłby zlecić Lampreyowi jednoczesne zaatakowanie okrętu podwodnego, obserwację wybrzeża i wypuszczenie serii dronów do misji uderzeniowej.

Autonomia, operacje rojowe i sieciowa walka zintegrowana

Lockheed podkreśla, że Lamprey działa autonomicznie, samodzielnie podejmując wiele decyzji w granicach reguł i ograniczeń ustalonych przez ludzkich dowódców.

Firma zaznacza również, że dron może uczestniczyć w operacjach rojowych, koordynując działania z innymi bezzałogowymi systemami morskimi, powietrznymi, a nawet tymi opartymi na zdolnościach kosmicznych.

W praktyce kilka Lampreyów mogłoby jednocześnie nadzorować punkt przełomowy — na przykład cieśninę — wymieniać dane sonarowe i radarowe, przydzielać cele oraz naprzemiennie ładować się przy pobliskich okrętach.

Zamontowane sensory zostały zaprojektowane z myślą o wspieraniu obserwacji zarówno na powierzchni, jak i pod wodą, z przesyłaniem danych przez bezpieczne łącza transmisji.

Rozwój z własnym finansowaniem i szybkie cykle udoskonaleń

Lockheed zaznacza, że Lamprey powstał dzięki wewnętrznemu finansowaniu firmy, a nie w ramach klasycznego programu rządowego. To rzadka ścieżka w branży zbrojeniowej.

Takie podejście umożliwia szybsze prototypowanie i częstsze modyfikacje — firma nie musi przechodzić przez pełną formalną procedurę wojskowego zamówienia za każdym razem, gdy koryguje projekt.

Według Lockheed własne finansowanie pozwoliło inżynierom iterować „z błyskawiczną prędkością" i przedstawić Marynarce Wojennej USA gotowy do rozważenia system wielozadaniowy.

Dla Marynarki może to oznaczać krótszy odstęp czasu między koncepcją a wdrożeniem operacyjnym — choć przed jakimkolwiek wdrożeniem na szeroką skalę marynarka musi przeprowadzić własne testy i walidacje.

Dlaczego Lamprey może zmienić oblicze przyszłej walki morskiej

Ekspansja bezzałogowych systemów morskich odzwierciedla to, co już wydarzyło się w przestrzeni powietrznej i na lądzie. Świat wojskowości zmierza ku autonomii — na każdej domenie.

Wraz z coraz większymi zasięgami rakiet i satelitami śledzącymi ruchy wojsk niemal w czasie rzeczywistym, załogowe okręty wojenne operujące w pobliżu wrogich wybrzeży napotykają rosnące zagrożenia.

Duże autonomiczne pojazdy podwodne, takie jak Lamprey, oferują alternatywę: mogą operować na przedzie floty, rozpoznając trasy, mapując pola minowe lub urządzając zasadzki na wrogie okręty podwodne — bez bezpośredniego narażania marynarzy na niebezpieczeństwo.

Zarazem komplikują planowanie przeciwnika. Flota rywalska musiałaby brać pod uwagę, że każdy ważny okręt może mieć Lampreye (lub podobne systemy) przytwierdzone do kadłuba lub operujące w pobliżu, gotowe do odpalenia torped bądź wsparcia oczekujących dronów powietrznych.

Kluczowe pojęcia i realistyczne scenariusze użycia

Termin „autonomiczny pojazd podwodny" zwykle budzi pytania o kontrolę. W praktyce takie systemy działają zgodnie z regułami zaszytymi w oprogramowaniu i regularnie raportują operatorom przez łącza akustyczne lub komunikację satelitarną (gdy warunki na to pozwalają).

Mogą otrzymywać rozkazy w stylu: patroluj wyznaczony obszar, omijaj określone strefy, albo uzbrajaj broń wyłącznie po odebraniu kodu autoryzacyjnego z okrętu lub lądowej stacji dowodzenia.

W scenariuszu kryzysu na Morzu Bałtyckim na przykład marynarka wojenna mogłaby wysłać kilka Lampreyów przed grupą okrętów. Jeden mógłby utrzymywać się przy dnie, rozmieszczając czujniki akustyczne do nasłuchiwania okrętów podwodnych. Drugi mógłby trzymać się przy sojuszniczej fregacie jako dodatkowy magazyn torped. Trzeci operowałby bliżej powierzchni, oczekując sygnału do wysłania małych dronów rozpoznawczych nad spornymi wybrzeżami.

Ograniczenia, ryzyka i prawdopodobne reakcje przeciwników

Zagrożenia są wyraźne. Autonomiczna broń wywołuje prawne i etyczne debaty o odpowiedzialności w razie pomyłki. Nawigacja w zatłoczonych wodach przybrzeżnych jest trudna nawet dla załogowych okrętów; wprowadzenie jednostek bezzałogowych znacznie zwiększa złożoność operacyjną.

Z drugiej strony systemy bezzałogowe takie jak Lamprey mogą ograniczyć konieczność wysyłania załogowych okrętów podwodnych na silnie bronione obszary, co potencjalnie zmniejsza straty w razie konfliktu. To argument trudny do zignorowania przez decydentów wojskowych.

Dla państw przybrzeżnych upowszechnienie tej technologii może zachęcić do dodatkowych inwestycji w podwodne systemy sensoryczne, pola minowe i lotnictwo przeciwokrętowe, gdyż granica między „cichym" dnem morskim a aktywnym polem bitwy stanie się znacznie bardziej rozmyta.

Co więcej, integracja drona podwodnego tego typu wymusza myślenie o logistyce i konserwacji: bezpieczne procedury cumowania, okna ładowania, weryfikacja modułów komory ładunkowej i rutynowe aktualizacje oprogramowania stają się równie istotne, jak amunicja i paliwo na konwencjonalnym okręcie.

Po stronie obronnej prawdopodobne jest, że przeciwnicy będą szukać konkretnych środków zaradczych: inspekcji kadłubów, patroli z sonarami krótkiego zasięgu wokół jednostek wysokiej wartości i technik wykrywania anomalnych sygnatur podczas zawinięcia do portów i uzupełniania zapasów — właśnie dlatego, że przewaga Lampreya zależy po części od pozostawania „niewidocznym" podczas podróży przyczepionym do okrętu-żywiciela.