Lockheed przedstawia Lamprey — podwodny dron zdolny do dokowania przy okrętach

Wielozadaniowy autonomiczny pojazd podwodny Lamprey o „metamorficznych" możliwościach

Lockheed Martin zaprezentował wyjątkowo wszechstronny dron podwodny o nazwie Lamprey. Zaprojektowano go z myślą o mocowaniu się do kadłubów okrętów, długotrwałym ukrywaniu się na dnie morza oraz odpalaniu zarówno torped, jak i dronów powietrznych. To rozwiązanie może zasadniczo zmienić oblicze przyszłych morskich konfliktów zbrojnych.

Lockheed określa Lamprey'a jako wielozadaniowy autonomiczny pojazd podwodny — w praktyce duży bezzałogowy okręt podwodny, który potrafi pełnić różne funkcje w zależności od potrzeb sytuacyjnych.

Sercem całej koncepcji jest komora ładunkowa o długości około 7,3 metra, która daje inżynierom i operatorom dużą swobodę w zakresie wymiany modułów: uzbrojenie, sensory i wyposażenie specjalistyczne mogą być dobierane stosownie do konkretnego scenariusza i celu misji.

Lamprey może działać od dna oceanu aż po powierzchnię — na przemian prowadząc rozpoznanie, wykonując ataki i wspierając inne siły, bez jednego człowieka na pokładzie.

Producent podkreśla, że dron potrafi przez długi czas pozostawać na dnie morskim, wykorzystując głębokość do minimalizowania ryzyka wykrycia, a następnie wznosić się w pobliże powierzchni, gdy nadchodzi czas na użycie uzbrojenia lub wystrzelenie dronów w powietrze.

Dokowanie do okrętów: energia, osłona i transfer danych

Jedną z najbardziej intrygujących cech — już samą nazwą nawiązującą do pasożytniczej ryby — jest zdolność Lamprey'a do fizycznego przyczepiania się do „żywiciela".

Według Lockheed dron może mocować się do kadłuba okrętu w celu ładowania baterii, zamieniając tym samym tę platformę w mobilną stację ładowania.

Przyczepiając się do okrętu-żywiciela, Lamprey uzupełnia energię, pozostając ukryty pod linią wodną — widoczny dla wszystkich, a jednak niemal niemożliwy do zidentyfikowania.

Ta zdolność dokowania służy nie tylko wydłużeniu autonomii. Istotnie wzmacnia również kamuflaż. Dla wrogich sensorów może wyglądać, jakby istniał tylko jeden okręt — bez żadnych sygnałów wskazujących na obecność drugiego systemu podwodnego podążającego pod kadłubem.

Po wykonaniu misji Lamprey może cicho odłączyć się, oddalić na patrole obszarowe, a następnie powrócić do tego samego lub innego okrętu, żeby naładować baterie i przeprowadzić transfer zebranych danych.

Uzbrojenie do walki podwodnej i działań powierzchniowych

Lamprey nie został pomyślany wyłącznie jako platforma rozpoznawcza — jego twórcy zakładają, że stanie się pełnoprawną platformą bojową.

Torpedy i wabiki pod powierzchnią

W domenie podwodnej dron będzie mógł odpalać torpedy przeciwokrętowe wymierzone w wrogie okręty podwodne i potencjalnie w małe jednostki nawodne.

Ponadto Lamprey może rozmieszczać wabiki — urządzenia imitujące sygnatury akustyczne lub profile wykrywalne przez sensory, które skutecznie odciągają wrogie uzbrojenie i dezorientują systemy detekcji.

• Torpedy przeciwokrętowe: atakują wrogie okręty podwodne z bezpiecznej odległości.
• Wabiki: zwabiają lub mylą wrogie torpedy i systemy sonarowe.
• Sprzęt do nadzoru dna morskiego: zbiera informacje bezpośrednio z głębin oceanu.

W praktyce czyni to Lamprey'a czymś w rodzaju podwodnego scyzoryka szwajcarskiego: raz gra rolę agresora, innym razem tarczy ochronnej, a jeszcze innym razem dyskretnego obserwatora.

Drony powietrzne wystrzeliwane z morza

Na powierzchni — lub tuż pod nią — pojawia się kolejna zdolność operacyjna. Według Lockheed Lamprey potrafi wystrzelić bezzałogowe pojazdy powietrzne w powietrze.

Takie drony powietrzne mogą służyć do rozpoznania — wyszukiwania okrętów, infrastruktury przybrzeżnej lub wyrzutni rakietowych poza horyzontem. Mogą też przeprowadzać „ataki kinetyczne" — termin używany zwykle do określenia użycia amunicji lub naprowadzania precyzyjnego uzbrojenia na wyznaczony cel.

Z jednej podwodnej platformy dowódca mógłby zlecić Lamprey'owi zaatakowanie okrętu podwodnego, monitorowanie wybrzeża i jednoczesne wysłanie grupy dronów na misję uderzeniową z powietrza.

Autonomia, działania rojowe i sieciowa walka połączona

Lockheed podkreśla, że Lamprey działa autonomicznie, podejmując wiele decyzji samodzielnie w ramach parametrów i reguł wyznaczonych przez ludzkich dowódców.

Firma zapewnia też, że dron może uczestniczyć w operacjach rojowych, koordynując się z innymi bezzałogowymi systemami morskimi, powietrznymi, a nawet z zasobami kosmicznymi.

W praktyce kilka Lamprey'ów mogłoby nadzorować cieśninę lub inny punkt strategiczny, współdzielić dane sonarowe i radarowe, wyznaczać cele i rotacyjnie ładować baterie przy pobliskich okrętach.

Pokładowe sensory zaprojektowano z myślą o prowadzeniu nadzoru zarówno na powierzchni, jak i pod wodą, z przesyłaniem informacji przez bezpieczne łącza danych.

Rozwój z własnego finansowania i szybkie cykle udoskonaleń

Lockheed zaznacza, że Lamprey powstał dzięki wewnętrznemu finansowaniu firmy, a nie w ramach klasycznego programu rządowego.

Takie podejście umożliwia szybsze prototypowanie i częste modyfikacje — producent nie musi przechodzić przez pełną formalną procedurę zamówień wojskowych za każdym razem, gdy zmienia projekt.

Według Lockheed własne finansowanie pozwoliło inżynierom iterować „z błyskawiczną prędkością" i przedstawić Marynarce Wojennej USA gotowy do rozważenia wielozadaniowy system.

Dla marynarki oznacza to potencjalnie krótszą drogę od koncepcji do wejścia do służby — choć przed jakimkolwiek wdrożeniem na szeroką skalę i tak konieczne będą własne testy i walidacja ze strony sił morskich.

Dlaczego Lamprey może zmienić oblicze przyszłej wojny morskiej

Ekspansja bezzałogowych systemów morskich odzwierciedla to, co już wydarzyło się w powietrzu i na lądzie.

Wobec stale rosnących zasięgów rakiet i satelitów śledzących ruchy niemal w czasie rzeczywistym, załogowe okręty wojenne operujące w pobliżu wrogich wybrzeży są narażone na coraz większe ryzyko.

Duże autonomiczne pojazdy podwodne, takie jak Lamprey, oferują realną alternatywę: mogą wyprzedzać flotę w celu rozpoznania tras, mapowania pól minowych lub zastawiania pułapek na wrogie okręty podwodne — bez bezpośredniego narażania marynarzy na niebezpieczeństwo.

Jednocześnie komplikują planowanie przeciwnika. Rywalizująca marynarka musi teraz brać pod uwagę, że przy każdym ważnym okręcie mogą znajdować się Lamprey'e (lub ich odpowiedniki) przyczepione do kadłuba albo operujące w pobliżu, gotowe do użycia torped lub wspierania dronów powietrznych.

Kluczowe pojęcia i realistyczne scenariusze użycia

Pojęcie „autonomicznego pojazdu podwodnego" często budzi pytania o kwestię kontroli. W praktyce systemy te działają zgodnie z regułami zaimplementowanymi w oprogramowaniu i regularnie raportują operatorom przez łącza akustyczne lub komunikację satelitarną, gdy warunki na to pozwalają.

Mogą otrzymywać polecenia takie jak: patrolowanie wyznaczonego obszaru, omijanie określonych stref lub uzbrojenie systemu dopiero po otrzymaniu kodu przesłanego z okrętu albo naziemnej stacji kontrolnej.

W scenariuszu kryzysu na Bałtyku przykładowo marynarka mogłaby wysłać kilka Lamprey'ów przed grupą zadaniową. Jeden mógłby utrzymywać się przy dnie, rozmieszczając sensory akustyczne do nasłuchu okrętów podwodnych. Drugi mógłby towarzyszyć sojuszniczej fregacie jako dodatkowy magazyn torped. Trzeci operowałby bliżej powierzchni, czekając na sygnał do wystrzelenia małych dronów rozpoznawczych nad spornymi wybrzeżami.

Ograniczenia, ryzyka i prawdopodobne odpowiedzi przeciwnika

Istnieją wyraźne zagrożenia. Autonomiczna broń wywołuje poważne debaty prawne i etyczne dotyczące odpowiedzialności w przypadku błędu. Nawigacja na zatłoczonych wodach przybrzeżnych jest już trudna dla załogowych okrętów — wprowadzenie bezzałogowych pojazdów dodatkowo zwiększa złożoność operacyjną.

Z drugiej strony systemy bezzałogowe takie jak Lamprey mogą zmniejszyć konieczność wysyłania załogowych okrętów podwodnych w silnie bronione rejony, co potencjalnie obniża straty osobowe w przypadku konfliktu.

Dla państw nadbrzeżnych upowszechnienie tej technologii może stanowić impuls do dodatkowych inwestycji w podwodne sensory, pola minowe i lotnictwo przeciwpodwodne, bo granica między „spokojnym dnem morskim" a aktywnym polem walki staje się znacznie bardziej rozmyta.

Co więcej, integracja drona podwodnego tego rodzaju wymaga głębokiego przemyślenia logistyki i utrzymania: bezpieczne procedury dokowania, okna ładowania, weryfikacja modułów komory ładunkowej i rutyny aktualizacji oprogramowania stają się równie ważne jak amunicja i paliwo na konwencjonalnym okręcie.

Po stronie obronnej można spodziewać się, że przeciwnicy będą poszukiwać konkretnych środków zaradczych — takich jak inspekcje kadłubów, patrole z sonarami krótkiego zasięgu wokół jednostek wysokiej wartości czy techniki wykrywania anomalnych sygnatur podczas postojów i uzupełniania zaopatrzenia. Dzieje się tak właśnie dlatego, że przewaga Lamprey'a zależy w dużej mierze od pozostawania „niewidzialnym" podczas podróży przyczepionym do okrętu-żywiciela.