Argentyna negocjuje z Francją pożyczkę na trzy okręty podwodne Scorpene.

Powrót Argentyny do podwodnej gry

Rząd Javiera Mileia ma jasno sprecyzowany cel: trzy francuskie okręty podwodne Scorpene w wersji Evolved. Stoi mu jednak na drodze skomplikowana układanka finansowa, która wciąż dzieli Buenos Aires od podpisania kontraktu.

Argentyna de facto nie dysponuje sprawną flotą podwodną od 2017 roku, kiedy okręt ARA San Juan zaginął wraz z 44 marynarzami na pokładzie. Ta tragedia głęboko zachwiała zaufaniem społecznym i pozostawiła Marynarkę Wojenną praktycznie niewidomą pod powierzchnią Atlantyku Południowego.

Obecnie w służbie pozostaje jedynie wysłużony ARA Salta, pełniący głównie rolę platformy szkoleniowej. Żeby utrzymać podstawowe umiejętności, argentyńskie załogi musiały wyjeżdżać aż do Peru — kosztowne rozwiązanie, które dosadnie ilustruje, jak bardzo kraj utracił swój potencjał podwodny.

Buenos Aires postrzega nowe okręty podwodne jako narzędzie strategiczne do ochrony własnych wód, a nie jako prestiżowy kaprys.

Administracja prezydenta Mileia podjęła konkretną decyzję polityczną: chce trzech Scorpene'ów w konfiguracji Evolved, wywodzącej się z brazylijskiej klasy Riachuelo, lecz wyposażonej w nowocześniejszą technologię. Cel jest czytelny — odbudowa wiarygodnych zdolności podwodnych, pozwalających patrolować rozległe obszary Atlantyku Południowego przez tygodnie.

Dlaczego Scorpene jest tak ważny dla Buenos Aires

Wariant Scorpene Evolved to znaczący skok naprzód w stosunku do obecnych możliwości Argentyny. Okręt ten został zaprojektowany z myślą o operacjach przybrzeżnych i pełnomorskich, z naciskiem na skrytość działania i długotrwałe patrole.

• Baterie litowo-jonowe zapewniające dłuższy czas pracy pod wodą
• Zdolność do misji morskich przekraczających 70 dni
• Zaawansowana automatyzacja zmniejszająca obciążenie załogi
• Nowoczesny sonar i systemy walki do wykrywania i śledzenia okrętów oraz innych jednostek podwodnych

Dla Argentyny te parametry przekładają się na konkretne zadania operacyjne, a nie abstrakcyjną siłę militarną. Marynarka Wojenna planuje przede wszystkim:

• Zwalczanie masowych połowów przez obce floty przemysłowe u swoich wybrzeży
• Ochronę wyłącznej strefy ekonomicznej, bogatej w zasoby rybne i potencjał energetyczny
• Utrzymanie dyskretnej, ale namacalnej obecności wojskowej w pobliżu Wysp Falklandzkich (Malwinów), gdzie napięcia z Wielką Brytanią cyklicznie odżywają

Okręty podwodne to nie tylko broń ofensywna — to sygnały polityczne, które w ciszy przypominają sąsiadom i rywalom, że dany kraj bacznie obserwuje sytuację.

Dysponując nowoczesną flotą podwodną, Argentyna mogłaby ponownie monitorować szlaki morskie, zbierać informacje wywiadowcze i komplikować kalkulacje każdej siły działającej na Atlantyku Południowym.

Finansowe pole minowe: kredyt eksportowy albo nic

Przeszkodą nie jest wola polityczna, lecz pieniądze. Argentyna zarezerwowała w budżecie na 2025 rok około 2,31 miliarda dolarów na to, co określa mianem „odbudowy zdolności podwodnych". Problem w tym, że państwo nie jest w stanie zapłacić za okręty gotówką.

Buenos Aires i Paryż rozmawiają o schemacie kredytu eksportowego. W tym modelu francuskie i być może międzynarodowe banki udzieliłyby długoterminowych pożyczek gwarantowanych przez państwo francuskie, a Argentyna spłacałaby je przez wiele lat.

Gwarancja francuska jest kluczowym elementem układanki: bez niej stopy procentowe i premie za ryzyko mogą sprawić, że deal stanie się dla Buenos Aires nieopłacalny.

Francuski kredyt eksportowy zazwyczaj wiąże się z warunkami obejmującymi harmonogramy spłat, stabilność makroekonomiczną, a niekiedy zobowiązania przemysłowe. W Argentynie, gdzie wydatki publiczne pozostają politycznie drażliwą kwestią po latach inflacji i zaciskania pasa, każde peso przeznaczone na obronność jest dokładnie analizowane.

Budować we Francji czy odbudować argentyńskie stocznie?

Poza kwestią finansowania Argentyna stoi przed strategicznym wyborem przemysłowym. Może wybrać szybszą i prostszą ścieżkę: zbudować wszystkie trzy okręty we Francji, a wysiłki krajowe skupić na obsłudze, szkoleniu i modernizacjach w połowie cyklu życia jednostek.

Alternatywą jest znacznie ambitniejszy plan: reaktywacja krajowej budowy okrętów podwodnych w stoczni Tandanor w Buenos Aires, co wymagałoby nowej infrastruktury, transferu technologii i specjalistycznych szkoleń.

Opcja Tandanor: długoterminowa wizja, krótkoterminowe koszty

Brazylia dostarcza tu świeżego przykładu. W Itaguaí pod Rio de Janeiro brazylijski przemysł nawiązał współpracę z Naval Group, by budować okręty podwodne klasy Scorpene lokalnie. Efektem jest ekosystem obejmujący projektowanie, montaż i wsparcie przez cały cykl życia, a do tego osobny projekt atomowego okrętu podwodnego.

Argentyna mogłaby próbować powielić część tego modelu, lecz wiązałoby się to z wysokimi kosztami początkowymi i długą krzywą uczenia się. Odbudowa przemysłowej bazy dla okrętów podwodnych to nie projekt na trzy lata — realistycznie rzecz biorąc, pochłonąłby dekadę lub dłużej.

Wybór budowy krajowej oznacza akceptację wyższych wydatków w krótkim terminie w zamian za suwerenność przemysłową w perspektywie długofalowej.

Liberalne podejście ekonomiczne Mileia komplikuje ten obraz. Jego rząd zobowiązał się do cięcia wydatków publicznych i ograniczania interwencji państwa, tymczasem program oparty na Tandanor wymagałby trwałych inwestycji, wsparcia rządowego i ochrony przed politycznymi wahaniami.

Globalne interesy Naval Group w tej transakcji

Dla Naval Group Argentyna to coś więcej niż kolejny klient. Firma mierzyła się z poważnymi niepowodzeniami na kilku kluczowych rynkach konwencjonalnych okrętów podwodnych.

W Polsce Warszawa wybrała szwedzki projekt A26 Blekinge zamiast Scorpene'a w ramach programu Orka, zbliżając się do „bloku bałtyckiego" ze Sztokholmem i kładąc nacisk na udział krajowych stoczni. W Kanadzie i Norwegii niemieccy, południowokoreańscy i brytyjscy rywale zajęli wiodące pozycje w dużych programach morskich.

Po stronie sukcesów: Holandia wybrała Naval Group w 2024 roku do zastąpienia swoich okrętów podwodnych klasy Walrus czterema nowymi jednostkami „E-Barracuda". Kontrakt potwierdzony później tego samego roku obejmuje szeroką współpracę z holenderskimi firmami, takimi jak Nevesbu i RH Marine, w zakresie złożonych podsystemów i automatyzacji.

Jeśli Argentyna podpisze umowę, Naval Group udowodni, że potrafi wygrywać poza Europą i utrzymać pozycję ciężkiej wagi w geopolityce konwencjonalnych okrętów podwodnych.

Paryż ma też coś do udowodnienia we własnym zakresie. Przekształcenie politycznego zbliżenia z Buenos Aires w sfinansowany i wykonalny program pokazałoby, że Francja nadal potrafi skutecznie posługiwać się instrumentami kredytu eksportowego w dobie ostrej globalnej konkurencji w sprzedaży uzbrojenia.

Jak w praktyce działają obronne transakcje z kredytem eksportowym

Kredyt eksportowy w obszarze obronności jest często mało przejrzysty, a mimo to decyduje o tym, kto może kupić zaawansowany sprzęt. W uproszczeniu: banki pożyczają pieniądze krajowi kupującemu, a nie stoczni. Następnie państwo eksportujące gwarantuje część tej pożyczki, zapewniając wierzycielom spłatę nawet wtedy, gdy kupujący przechodzi przez finansowe turbulencje.

Dla Argentyny może to oznaczać:

• Długie terminy spłat rozłożone na 10–20 lat
• Niższe stopy procentowe niż te, które kraj mógłby uzyskać samodzielnie na rynkach finansowych
• Ścisły nadzór nad polityką budżetową jako element warunków gwarancji

Takie porozumienia mogą przetrwać zmiany rządów, dając Marynarce Wojennej większą pewność co do faktycznej dostawy okrętów. Jednocześnie wiążą przyszłe budżety zobowiązaniami spłaty, co może być krytykowane przez przeciwników transakcji.

Co nowe okręty podwodne zmieniłyby na Atlantyku Południowym

Jeśli umowa dojdzie do skutku, Argentyna może zacząć przekształcać swoją postawę w zakresie bezpieczeństwa morskiego w ciągu dekady. Nowe okręty podwodne pozwoliłyby śledzić obce floty rybackie bez wykrycia, monitorować okręty nawodne w pobliżu wrażliwych obszarów oraz dyskretnie mapować podmorskie szlaki i infrastrukturę energetyczną.

Dla regionalnych sąsiadów takich jak Brazylia, Chile i Urugwaj powrót Argentyny na głębokie wody niekoniecznie byłby destabilizujący — wszystkie te kraje dysponują własnymi okrętami podwodnymi lub patrolowymi. Główny efekt odczuliby gracze spoza regionu, działający z dala od swoich baz, w tym chińska dalekomorska flota rybacka oraz marynarki wojenne obserwujące Atlantyk Południowy z odległości.

Dla Wielkiej Brytanii, utrzymującej garnizon i obecność morską wokół Falklandów (Malwinów), argentyński renesans podwodny byłby czynnikiem wymagającym bacznej obserwacji. Zmusiłby do intensyfikacji patroli przeciwpodwodnych i aktualizacji planów awaryjnych, choć w ramach struktury już ukształtowanej przez standardy NATO i regularne ćwiczenia.

Kluczowe pojęcia: baterie litowe i okręty „konwencjonalne"

Dwa techniczne zagadnienia często rodzą nieporozumienia. Pierwsze to baterie litowo-jonowe. W porównaniu z klasycznymi akumulatorami kwasowo-ołowiowymi systemy litowe magazynują więcej energii, szybciej się ładują i są lżejsze. Dla okrętu podwodnego oznacza to dłuższy czas cichego poruszania się pod wodą bez konieczności używania snorkela ani hałaśliwych silników diesla, które są łatwiejsze do wykrycia.

Drugie zagadnienie to okręty „konwencjonalne". Termin ten oznacza po prostu jednostki bez napędu jądrowego. Korzystają z silników diesla i baterii lub układów hybrydowych, takich jak napęd niezależny od powietrza (AIP). Okręty podwodne o napędzie atomowym mogą pozostawać zanurzone przez miesiące, są jednak znacznie droższe i politycznie wrażliwsze. Dla kraju takiego jak Argentyna nawet czołowy okręt konwencjonalny może zaspokoić potrzeby narodowe za ułamek kosztów floty nuklearnej.

Niezależnie od tego, czy Argentynie uda się zapewnić finansowanie, trwające negocjacje otwierają rzadkie okno, przez które można zobaczyć, jak państwa średniej wielkości łączą myślenie o morzu, technologii i zadłużeniu. Ich wynik ukształtuje nie tylko stocznie i budżety, ale też to, jak cicho lub głośno Atlantyk Południowy będzie patrolowany przez nadchodzące dekady.