Czym jest program Motability?

Program Motability od lat stanowi prawdziwe koło ratunkowe dla osób z niepełnosprawnościami. W tym roku jednak wiele się zmienia. Warto zapamiętać kluczowe daty związane z planowanymi modyfikacjami — dotyczącymi VAT od opłat wstępnych, podatku od składek ubezpieczeniowych oraz wycofania niektórych droższych pojazdów ze schematu.

Jak działa program Motability?

Osoby pobierające wyższy lub podwyższony składnik mobilności w ramach świadczeń dla niepełnosprawnych mogą uczestniczyć w programie Motability. Polega on na zamianie części lub całości otrzymywanych płatności na leasing nowego samochodu bądź specjalnie przystosowanego pojazdu.

Z programu korzysta ponad 815 000 osób, z których znaczna część otrzymuje świadczenie Personal Independence Payment (PIP) lub Disability Living Allowance (DLA).

Kogo DWP obejmuje ochroną?

Departament Pracy i Emerytur (DWP) zapowiedział, że pewne grupy świadczeniobiorców PIP i DLA zostaną objęte ochroną przed zaostrzeniem przepisów. Co istotne, planowane zmiany dotkną wyłącznie nowych wnioskodawców — osoby już korzystające z systemu mogą odetchnąć z ulgą.

Nadchodzące zmiany podatkowe

Rząd Partii Pracy ogłosił w ubiegłym roku, że zmiany podatkowe bezpośrednio wpłyną na funkcjonowanie programu Motability. Jeszcze tego lata schemat zostanie rozszerzony o podatki, limity przebiegu oraz opłaty za opony — wszystko w ramach działań mających ograniczyć rosnące koszty systemu świadczeń socjalnych.

Szczegóły nadchodzących zmian

Zgodnie z nowymi przepisami, zaliczka na samochód zostanie objęta 20% podatkiem VAT, natomiast część ubezpieczeniowa leasingu — 12% podatkiem od składek ubezpieczeniowych (Insurance Premium Tax). Jednak część uczestników programu pozostanie chroniona przed tymi zmianami.

Aktualne umowy leasingowe: Osoby posiadające już samochód w ramach programu nie odczują żadnych zmian aż do wygaśnięcia obowiązującej umowy.
Złożone zamówienia: Jeśli ktoś złoży zamówienie przed 1 lipca 2026 roku, zachowa obecne ceny i warunki — nawet jeśli pojazd zostanie dostarczony już po tej dacie.
Użytkownicy pojazdów przystosowanych dla wózków inwalidzkich (WAV): Pojazdy dostępne dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich nadal są zwolnione z nowych opłat VAT i IPT, aby chronić tych, którzy potrzebują ich najbardziej.

Wpływ na poszczególne regiony

Warto podkreślić, że opisywane zmiany dotyczą na razie wyłącznie programu obejmującego całe Zjednoczone Królestwo. Rząd Szkocji wciąż analizuje, jak nowe przepisy wpłyną na szkocki program AVE (Accessible Vehicles and Equipment).

Obowiązek instalacji lokalizatora

Od kwietnia 2026 roku każdy nowy uczestnik programu — bez względu na wiek — będzie musiał mieć zainstalowany lokalizator „Drive Smart". Wcześniej wymóg ten dotyczył głównie kierowców poniżej 25. roku życia. Po ubiegłorocznym budżecie program musiał pokryć 300 milionów funtów w postaci nowych zobowiązań podatkowych.